Didem Seymen / İSTANBUL - Türkiye’nin sağlık ve klinik araştırmalar alanında bölgesel merkez olma potansiyeli, uluslararası şirketlerin odağında giderek daha fazla yer alıyor. Özellikle onkoloji ve nadir hastalıklar alanında artan yatırımlar; Türkiye, MENA ve Rusya hattında sağlık ekosisteminin yeniden şekillendiğine işaret ediyor. Inpharmus CEO’su İsmet İnce ile Türkiye’nin sağlık alanındaki potansiyelini, bölgesel iş birliklerini, klinik araştırmaları ve önümüzdeki dönemde sağlık sektöründe öne çıkacak dönüşümü konuştuk...
■ Türkiye neden sağlık ve klinik araştırmalar açısından bölgesel bir merkez olarak görülüyor?
Türkiye; güçlü sağlık altyapısı, yetişmiş insan kaynağı, deneyimli hekim kadroları ve coğrafi konumuyla bölgesel anlamda önemli bir potansiyele sahip. Özellikle klinik araştırmalar açısından bakıldığında geniş hasta popülasyonu, akademik merkezlerin deneyimi ve sağlık sisteminin dinamizmi önemli avantajlar sunuyor. Son yıllarda uluslararası şirketlerin Türkiye’ye ilgisinin artmasının temel nedenlerinden biri de sağlık alanındaki bu güçlü ekosistem. Türkiye, Avrupa, MENA ve Asya arasında stratejik bir köprü görevi görüyor.
■ Son yıllarda özellikle onkoloji ve nadir hastalıklar alanında nasıl bir değişim gözlemliyorsunuz?
Özellikle onkoloji ve nadir hastalıklar alanında ciddi bir dönüşüm yaşanıyor. Bilimsel gelişmelerin hızlanmasıyla birlikte kişiselleştirilmiş tedavi yaklaşımları daha fazla önem kazandı. Bunun yanında nadir hastalıklarda farkındalık artarken, erken tanı ve multidisipliner yaklaşım ihtiyacı da daha görünür hale geldi. Global ölçekte baktığımızda, şirketlerin bu alanlara yaptığı yatırımın arttığını görüyoruz. Çünkü artık sağlık sektöründe sadece tedavi değil, hastanın yaşam kalitesi ve uzun dönem yönetimi de öncelikli hale geliyor.
MENA yükselen bir merkez
■ MENA bölgesinde sağlık yatırımlarının yönü nasıl değişiyor?
MENA bölgesinde sağlık yatırımları artık yalnızca altyapı odaklı ilerlemiyor. Özellikle inovasyon, biyoteknoloji, dijital sağlık ve uzmanlaşmış tedavi alanlarına yönelik yatırımların arttığını görüyoruz. Suudi Arabistan başta olmak üzere bölgedeki birçok ülke sağlık sistemlerini dönüştürmeye yönelik uzun vadeli vizyon planları yürütüyor. Bu dönüşümde onkoloji, nadir hastalıklar ve ileri tedavi alanları ön plana çıkıyor.
■ Türkiye’nin klinik araştırma altyapısını yeterli buluyor musunuz? Eksik kalan noktalar neler?
Türkiye’nin klinik araştırmalar konusunda önemli bir deneyimi ve güçlü merkezleri bulunuyor. Ancak bu alanın daha da gelişebilmesi için süreçlerin hızlandırılması, uluslararası iş birliklerinin artırılması ve araştırma kültürünün daha geniş ölçekte desteklenmesi gerektiğini düşünüyorum. Özellikle teknoloji entegrasyonu, veri yönetimi ve uzman insan kaynağı tarafında yapılacak yatırımların sektöre önemli katkı sağlayacağına inanıyorum.
■ Nadir hastalıklarda hastaların tedaviye erişiminde en büyük sorun ne?
Nadir hastalıklarda en kritik konuların başında erken tanı geliyor. Hastalar çoğu zaman doğru tanıya ulaşabilmek için uzun bir süreç geçirmek zorunda kalabiliyor. Bunun yanında hastalık farkındalığının artırılması, multidisipliner yaklaşımın güçlendirilmesi ve yenilikçi tedavilere erişimin desteklenmesi büyük önem taşıyor. Bu alan, yalnızca sağlık sistemlerinin değil; akademi, özel sektör ve sağlık profesyonellerinin ortak çalışmasını gerektiriyor.
Sağlıkta bölgesel iş birlikleri
■ Global ilaç şirketleri Türkiye ve çevre bölgelere neden daha fazla ilgi göstermeye başladı?
Bugün sağlık sektörü çok daha global bir yapıya sahip. Şirketler artık yalnızca tek bir pazara değil, bölgesel yapılanmalara ve uzun vadeli iş birliklerine odaklanıyor. Türkiye ve çevre bölgeler; genç nüfus, gelişen sağlık sistemleri, artan sağlık yatırımları ve stratejik konumları nedeniyle dikkat çekiyor. Aynı zamanda bilimsel kapasitenin artması ve uzmanlaşmış ekiplerin güçlenmesi de bu ilgiyi destekleyen önemli unsurlar arasında yer alıyor.
■ Sağlık sektöründe insan kaynağı ve uzmanlaşma neden bu kadar kritik hale geldi?
Sağlık sektörü artık çok daha spesifik uzmanlık alanları gerektiriyor. Özellikle onkoloji, nadir hastalıklar ve ileri tedavi alanlarında yalnızca ürün bilgisi değil; bilimsel yaklaşım, medikal uzmanlık ve multidisipliner bakış açısı da büyük önem taşıyor. Bu nedenle güçlü ekip yapıları, sürdürülebilir kurum kültürü ve çalışan gelişimi sağlık şirketleri için kritik hale geldi.
■ Önümüzdeki 5 yılda bölgedeki sağlık ekosisteminde nasıl bir dönüşüm bekliyorsunuz?
Önümüzdeki dönemde sağlık ekosisteminin daha dijital, daha veri odaklı ve daha entegre bir yapıya dönüşeceğini düşünüyorum. Bölgesel iş birlikleri artarken, klinik araştırmaların ve bilimsel projelerin daha fazla önem kazanacağını öngörüyoruz. Özellikle yapay zekâ destekli sağlık teknolojileri, dijital sağlık çözümleri ve kişiselleştirilmiş tedavi yaklaşımları sektörün dönüşümünde belirleyici olacak.
■ Yapay zekâ ve dijitalleşme ilaç ve sağlık sektörünü nasıl etkiliyor?
Yapay zekâ ve dijitalleşme sağlık sektöründe çok önemli bir dönüşüm yaratıyor. Klinik araştırma süreçlerinden veri analizine, hasta takibinden erken tanı mekanizmalarına kadar birçok alanda yeni fırsatlar ortaya çıkıyor. Özellikle veri yönetimi ve karar destek sistemleri sayesinde sağlık profesyonellerinin süreçleri daha hızlı ve daha etkin yönetebilmesi mümkün hale geliyor.
■ Türkiye’nin sağlık teknolojileri ve AR-GE tarafında potansiyeli sizce yeterince değerlendiriliyor mu?
Türkiye’nin sağlık teknolojileri ve AR-GE alanında önemli bir potansiyeli olduğunu düşünüyorum. Güçlü akademik yapı, genç insan kaynağı ve gelişen girişimcilik ekosistemi bu alan için ciddi fırsatlar sunuyor. Önümüzdeki dönemde üniversite, özel sektör ve kamu iş birliklerinin daha fazla güçlenmesiyle birlikte Türkiye’nin sağlık teknolojileri alanında çok daha güçlü bir konuma gelebileceğine inanıyorum.
