Ermenistan'ın başkenti Erivan'da düzenlenen 8. Avrupa Siyasi Topluluğu Zirvesi'nin genel oturumu, "Çoklu kriz dönemlerinde Avrupa'nın birliğini ve tutarlılığını sürdürmek" başlıklı bir panel ile başladı.
'TARİHİ BİR ZİRVE'
Zirvenin açılış konuşması, AB Konseyi Başkanı Antonio Costa ile birlikte zirvenin eş başkanlığını üstlenen Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan tarafından gerçekleştirildi. Ermenistan Başbakanı Paşinyan, zirvenin Ermenistan için tarihi olduğunu söyledi.
Açıklamalarına Ermenistan ve Azerbaycan arasında geçtiğimiz yıl ağustos ayında ulaşılan barış anlaşmasına değinerek başlayan Paşinyan, Azerbaycan ile imzalanan barış sonrasında bugün artık bölgesel yolların açılması ve her yönde uluslararası güzergahların oluşmasına katkı sağlayacak Uluslararası Barış ve Refah İçin Trump Rotası (TRIPP) adlı projeyi hayata geçirme yolunda olduklarını söyledi. Nikol Paşinyan, "Sevgili dostlar, artık Azerbaycan ile barış içindeyiz. İki yıldır çatışma sonucu can kaybı yaşanmadı. Bu, bağımsızlığımızdan bu yana görülmemiş bir durum" dedi.
AZERBAYCAN ZİYARETİ İÇİN TARİH VERDİ
Azerbaycan Cumhurbaşkanının da zirveye uzaktan katıldığını ifade eden Paşinyan, Avrupa Siyasi Topluluğu'nun Ermenistan için birçok ilkler getirdiğini söyledi. Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, "2028'de Avrupa Siyasi Topluluğu zirvesi için Azerbaycan'ı ziyaret etme fırsatı bulmayı umuyorum" dedi.
'TÜRKİYE'DEN BİR CUMHURBAŞKANI YARDIMCISININ ERMENİSTAN'A İLK ZİYARETİ'
2022'de Çek Cumhuriyeti'nin başkenti Prag'da düzenlenen ilk Avrupa Siyasi Topluluğu zirvesinde Türkiye Cumhurbaşkanı ile ilk ikili görüşmesini gerçekleştirdiğini söyleyen Paşinyan, "Bugün de Türkiye Cumhurbaşkanı Yardımcısı bu zirveye katılmak üzere burada bulunuyor ve bu, Türkiye'den bir cumhurbaşkanı yardımcısının Ermenistan'a ilk ziyareti. Ayrıca Kuzey Makedonya, Bosna Hersek, Avrupa Parlamentosu, İngiltere, İtalya, İspanya, Hırvatistan, İrlanda, Andorra, Finlandiya, Estonya, Lüksemburg, Norveç, Slovenya, Kosova ve Lihtenştayn liderleri de Ermenistan'ı ilk kez ziyaret ediyor" diye konuştu. Paşinyan, zirvenin Ermenistan'ın şimdiye kadar ev sahipliği yaptığı bu ölçekteki ilk zirve olduğunu ve ülke için tarihi olduğunu ifade etti.
İlginizi Çekebilir
'BARIŞ SAYESİNDE MÜMKÜN OLDU'
Avrupa Birliği Konseyi Başkanı Antonio Costa ise açılış konuşmasında, bugünkü zirvenin ilk kez Güney Kafkasya'da toplanması ve Ermenistan'ı ait olduğu yer olan Avrupa'ya taşıması nedeniyle tarihi olduğunu söyledi. Zirvenin Ermenistan ile Azerbaycan arasında barış sayesinde mümkün olduğunu ifade eden Costa, "Bu anlaşma Avrupa'da barışın hikayesidir ve savaş ile gerginliğin baskın olduğu bir dünyada kutlanması gereken bir anlaşmadır. Bu anlaşma ve Türkiye ile Ermenistan arasındaki ilişkilerin iyileşmesi sayesinde bölge, yeniden şekillenme sürecine girdi" dedi.
Barış ile birlikte iş birliğinin artmasının güven inşa edeceğini, istihdam yolları açacağını ve komşu ülkeleri ortak büyüme yolunda birbirine bağlayacağını kaydeden Costa, "AB, bu vizyonu gerçeğe dönüştürmek için güvenilir bir ortak olmaya hazır" şeklinde konuştu.
'ULUSLARARASI DÜZEN YENİDEN İNŞA EDİLECEK'
Kanada Başbakanı Mark Carney, konuşmasında Kanada'nın Avrupa Siyasi Topluluğu zirvesine katılan ilk Avrupa dışı ülke olmasının çok anlamlı olduğunu ifade etti. Carney, Avrupa ve Kanada'nın güçlü bir uyuma sahip olduğunu, ortak değerler paylaştığını ve tarihlerinin iç içe geçmiş olduğunu söyledi. Kanada'nın NATO'dan Ukrayna'ya destek ve Gönüllüler Koalisyonu üyeliğine ve Arktik Bölgesi'nde Avrupa ile iş birliğine birçok alanda Avrupa ile ortaklığı bulunduğunu ifade eden Carney, "Kendimizi, Avrupa'nın ekonomi ve güvenlik alanındaki hedefleri ile yüksek derecede tamamlayıcı görüyoruz. Bu durum, AB ile Kanada arasında geleceğe yönelik yeni stratejik ortaklık çerçevesinde yürüttüğümüz çalışmalarla somutlaşıyor. Dijitalden savunmaya, tedarik zincirlerinden güvenliğe derin ilişkiler kuruyoruz. AB'nin savunma girişimi SAFE'in parçası olan ilk Avrupa dışı ülke olmaktan onur duyuyoruz" ifadelerini kullandı.
Kanada'nın Avrupa ile birlikte daha müreffeh, sürdürülebilir ve adil bir dünya inşa etmek için zirvede olduğunu ifade eden Carney, "Uluslararası düzen yeniden inşa edilecek ve bu yeniden inşa, Avrupa'dan yükselecek" diye konuştu.
'AVRUPA HER TÜRLÜ GÖRÜŞMEDE MASADA OLMALI'
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ise konuşmasına 24 yıl aradan sonra ilk defa bir Ukrayna devlet başkanının Ermenistan'ı ziyaret ettiğini ifade ederek başladı. Zelenskiy, bunun büyük anlam ifade ettiğini söyledi. İran'da devam eden savaşın yaşam maliyetlerini artırma tehdidi oluşturduğuna dikkat çektiği konuşmasında Zelenskiy, "Bu nedenle enerji ve güvenlik iş birliğimiz gerçek bir iş birliği olmalı ve kışa hazırlanmak ile enerji zorluklarıyla başa çıkmak için birbirimize yardımcı olmalıyız. Hürmüz Boğazı ve İran halkı için uzun vadeli bir çözüm aramalıyız" dedi.
'RUSYA, KIZIL MEYDAN ÜZERİNDE İHA'LARIN UÇMASINDAN KORKUYOR'
Ukrayna'daki savaşın da eskisi gibi devam ettiğini vurgulayan Zelenskiy, "Bu yaz, (Rusya Devlet Başkanı) Vladimir Putin'in savaşın genişletilmesi ya da yoksa diplomasiye geçilmesi yönünde karar vereceği bir an olacak ve onu diplomasiye yönlendirmeliyiz" şeklinde konuştu.
Moskova'da bu yıl 9 Mayıs'ta yapılacak Zafer Günü geçit töreninde ilk defa askeri teçhizat sergilenmeyeceğini duyurduğunu da ifade eden Zelenskiy, "Bu gerçekleşirse, uzun yıllar sonra ilk kez askeri teçhizat kullanmayacakları anlamına gelir. Rusya, Kızıl Meydan üzerinde insansız hava araçlarının (İHA) uçmasından korkuyor. Bu çok şey anlatıyor. Şu an güçlü olmadıklarını gösteriyor" diye konuştu.
Savaş sürdüğü sürece Ukrayna'ya desteğin de önemli olduğunu söyleyen Zelenskiy, "Rusya bu savaşı sona erdirmezse ne yapacağımıza odaklanmalıyız. Sürekli baskıya ve barışa ihtiyacımız var. Ve elbette en önemlisi, uygulanabilir bir format bulmalıyız. Avrupa, her türlü görüşmede masada olmalı" ifadelerini kullandı.
Ukraynalı lider, "ABD ile temas halindeyiz ve onların görüş ve pozisyonlarını anlıyoruz. Ancak Ruslarla yapılacak görüşmeler için ortak bir Avrupa sesi geliştirmek iyi olacaktır" şeklinde konuştu.
AB, İNGİLTERE, FRANSA VE İTALYA LİDERLERİ PANELE KATILDI
Genel oturumun ikinci bölümünde, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) lideri Nikos Hristodulidis başkanlığında AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ve İngiltere Başbakanı Keir Starmer'ın katılımıyla bir panel gerçekleştirildi. Buradaki açıklamasında Hristodulidis, 8. Avrupa Siyasi Topluluğu Zirvesi'nin çok kritik bir dönemde gerçekleştirildiğini ve Avrupa'nın karşı karşıya bulunduğu zorlukları ele almak için doğru bir platform sunduğunu söyledi. "Ukrayna, Orta Doğu ve Batı Balkanlar'da süren istikrarsızlığı ele almanın Avrupa için stratejik bir gereklilik olduğuna vurgu yapan Rum lider, katılımcılardan Avrupa'nın temel özgürlüklerini koruyacak bir güvenlik mimarisinin nasıl inşa edileceği sorusunu tartışacaklarını söyledi.
'İRAN'A KARŞI NAİF DEĞİLİZ, ANCAK ONUNLA SAVAŞ HALİNDE DE DEĞİLİZ'
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, paneldeki konuşmasında Avrupa'nın stratejik özerkliği ve kıtanın dışa bağımlılığının oluşturduğu maliyetlere dikkat çekti. Asıl meselenin savaş ve krizlerin ötesinde Avrupa'nın uygulaması gereken "risk azaltma" stratejisi olduğunu söyleyen Macron, "Daha fazla dayanışma, daha fazla yatırım ve daha iyi organizasyonla değer zincirlerimizi entegre etmeli ve jeopolitik riskleri azaltmalıyız" dedi.
Önümüzdeki en büyük risklerden birinin de ABD ile Çin arasında gerilimin hızlanması olduğunu söyleyen Emmanuel Macron, "Bu bağımlılıklarımızı çok daha hızlı ortaya çıkarabilir ve bizi zor durumda bırakabilir" diye konuştu. Fransız lider, Avrupa'nın Hürmüz Boğazı konusunda sahip olabileceği role ilişkin olarak, Avrupa'nın ABD tarafından güvenilir bir aktör ve aynı zamanda İran tarafından saygı duyulan bir aktör olması gerektiğini söyledi.
Fransa Cumhurbaşkanı, "İran'a karşı naif değiliz, ancak onunla savaş halinde de değiliz. Bu bize alan açıyor. Diplomatik, askeri, ekonomik ve finansal araçlarla bu geçidin yeniden açılmasını kolaylaştırabiliriz. Bu, üzerinde çalıştığımız bir strateji" ifadelerini kullandı.
'YENİ BİR GÖÇ POLİTİKAMIZ VAR'
Konuşmasında Orta Doğu'daki kriz ve göçe odaklanan İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, kontrolsüz göç akımlarının vatandaşların güvenliğini baskı altına alma ve devletlerin istikrarını sarsma tehdidi doğurduğunu söyledi. Göçün iyi yönetilmemesi halinde vatandaşların hükümetlere olan güveninin azaldığını ve bunun halkları manipülasyona daha açık hale getirdiğini ifade eden Meloni, göçün Avrupa'nın karşı karşıya olduğu çoklu krizin ayrılmaz bir unsuru olduğunu ve bu problemi, hiçbir ülkenin tek başına çözemeyeceğini söyledi. Meloni, "Son yıllarda AB düzeyinde önemli adımlar attık. Yeni bir göç politikamız var ve güvenli üçüncü ülkeler konusunda yeni bir tanım var. Geri dönüşlere ilişkin yeni bir düzenlemeye doğru ilerliyoruz. Bu İtalya'nın geliştirmeye çalıştığı yenilikçi çözümleri de destekleyecek" şeklinde konuştu.
Avrupa'nın çoklu krizle başa çıkarken artık bir adım ileri giderek sadece önlem alan değil önceden öngören bir yapıya geçmesi gerektiğini söyleyen İtalya Başbakanı, kıtanın coğrafyadaki komşularına daha fazla odaklanması gerektiğini de ifade etti.
'DÜNYANIN EN GENİŞ SERBEST TİCARET ANLAŞMALARI AĞINA SAHİBİZ'
AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, konuşmasında AB'nin dışa bağımlılığının birliği kırılgan hale getirdiğinden bahsetti. Avrupa'nın en kritik stratejik handikaplarını enerjide dışa bağımlılık ile güvenlik ve savunmada dışa bağımlılık olarak sıralayan Von der Leyen, birliğin enerjide yerli kaynaklara daha fazla odaklanması ve kendi kendisini savunabilecek duruma gelmesi gerektiğine işaret etti. Von der Leyen ayrıca, Avrupa Birliği'nin tedarik zincirlerini istikrarlı ve güvenilir hale getirme ihtiyacına da değindi. AB Komisyonu Başkanı, "Son yıllarda serbest ticaret anlaşmaları ağımızı ciddi bir şekilde genişlettik" dedi.
Avrupa'nın Latin Amerika ülkeleri, Hindistan ve Avustralya ile ticaret anlaşmaları atağına dikkat çeken Von der Leyen, "Dünyanın en geniş serbest ticaret anlaşmaları ağına sahibiz. Bunu korumalı ve geliştirmeliyiz" dedi.
AB Komisyonu Başkanı, "Ancak bu sayede daha bağımsız olabilir ve güvenilir tedarik zincirleri kurabiliriz" ifadelerini kullandı.
'AVRUPA'NIN ÇOK DAHA GÜÇLÜ BİR ŞEKİLDE BİRLEŞMESİ GEREKİYOR'
İngiltere Başbakanı Keir Starmer, paneldeki konuşmasında Ukrayna'da savaş beşinci yılına girerken, İran'da yeni bir savaşla karşı karşıya kalındığından bahsetti. Starmer, "Bu iki durum hepimizi doğrudan etkiliyor. İngiltere'de ekonomik tahminlere baktığımızda, birkaç ay öncesine nazaran ciddi farklar görüyoruz. Bu tüm ülkelerde seçmenlere yansıyacak" diye konuştu.
Önemli bir konunun da Avrupa'nın güvenmeye alışkın olduğu bazı ittifakların artık istenilen durumda olmaması olduğunu ifade eden Keir Starmer, "İttifaklardan olması gerekenden daha fazla gerilim var. Bu yüzden bunu birlikte, bir grup ülke olarak ele almamız çok önemli" dedi.
Bu modeli Ukrayna konusunda "Gönüllüler Koalisyonu" modeliyle güvenlik garantileri için ülkeleri ortak bir amaç etrafında toplayarak yaptıklarını söyleyen İngiltere Başbakanı, aynı modelin Hürmüz Boğazı için de kullanıldığını söyledi.
Starmer, "Bir kez daha farklı ülkeler, tek bir amaçla bir araya geldi. Bu kritik geçidin açık kalmasını sağlamak ve gemilerin güvenli geçişini mümkün kılmak. Bu da hızlı hareket edebildiğimiz, taktik olarak esnek davranabildiğimiz ve ortak amaç etrafında ülkeleri bir araya getirebildiğimiz manasına geliyor" şeklinde konuştu.
'NATO İÇİNDE DAHA GÜÇLÜ BİR AVRUPA UNSURU OLMASI GEREKTİĞİNE HİÇ ŞÜPHE YOK'
Diğer yandan stratejik düzeyde daha fazlasına ihtiyaç olduğunu söyleyen Keir Starmer, "NATO içinde daha güçlü bir Avrupa unsuru olması gerektiğine hiç şüphe yok. Savunma, ticaret ve enerji, artık birer araç olarak kullanılıyor. Bu nedenle Avrupa'nın bu alanlarda çok daha güçlü bir şekilde birleşmesi gerekiyor" ifadelerini kullandı.
Avrupa'nın savunma ve güvenlikte uzun süre geride kaldığını ve artık liderliği üstlenmesi gerektiğini ifade eden Starmer, "Bugün liderler olarak vereceğimiz tepkiler, önümüzdeki yılları hatta belki bir nesli şekillendirecek" dedi.
Hürmüz'de sıcak dakikalar! İran medyası: ABD gemisi 2 füzeyle vuruldu
Yunan basını 'acımasız gerçek' diyerek duyurdu! 'Zorlu zamanlar başladı, yeni rota Ankara'
