İran ile ABD-İsrail arasındaki savaş 6. ayına girerken, Washington ve Tahran’dan farklı sesler yükseliyor. ABD Başkanı Donald Trump, farklı stratejiler arasında git-gel yaşarken, savaşın kaderini, Tahran yönetiminde yaşanan çekişmenin sonucu belirleyecek.
CNN’de yayımlanan analizde, İran’da çatışmanın nasıl sona erdirileceği konusunda pragmatistler ile muhafazakârlar arasında derin bir siyasi bölünme yaşandığına dikkat çekiliyor. Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf ve Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin öncülük ettiği pragmatist kanat, savaşın yıprattığı ekonomi, ABD’nin deniz ablukası ve altyapıdaki hasar nedeniyle kapsamlı anlaşmaya varılmasını destekliyor. Muhafazakâr kanat ise, ABD’nin temel hedefinin İran İslam Cumhuriyeti’ni ortadan kaldırmak olduğuna inanıyor ve Trump yönetimiyle yapılacak yeni bir anlaşmaya güvenmiyor.
Pezeşkiyan hedefte
Pezeşkiyan’ın Haziran ayında Trump ile yapılan ateşkes anlaşmasında imzasının bulunması, muhafazakârların Cumhurbaşkanı’na yönelik baskısını artırdı. Muhafazakârlar ekonomik krizin ve Washington ile başarısız anlaşmanın sorumluluğunu Pezeşkiyan yönetimine yüklüyor.
Siyasi gerilim, bazı muhafazakârların hükümeti halkı ABD ile anlaşmaya razı etmek amacıyla ekonomik sorunları ve yakıt sıkıntısını kasıtlı olarak ağırlaştırmakla suçlamasına kadar ilerledi. Bazı isimler pragmatistlerin yaklaşımını darbe girişimi olarak nitelendiriyor. Muhafazakâr kanat, İran’ın füze ve drone kapasitesi ile uzun süreli direnme stratejisinin ülkeyi daha etkili biçimde koruduğunu düşünüyor.
Dini lider Mücteba Hamaney ise, müzakere konusunda iki kanattan birini açık biçimde desteklemedi. Ancak daha şahin görülen kişileri çevresine atadı. Hamaney, hükümetin savaş baskısı altındaki performansını överken ülkenin zayıflıklarının giderilmesini ancak bunların kamuoyu önünde gündeme gelmemesini istedi.
Dolayısıyla, İran’daki iç güç mücadelesinin sonucu, Tahran’ın bir anlaşmaya yönelip yönelmeyeceğini ve savaşın ne zaman sona erceğini belirleyebileceği belirtiliyor.
İran’da ekonomi alarmı
ABD’nin ağır yaptırımları ve İran limanlarına yönelik abluka nedeniyle ülkenin dış ticaretinin yüzde 35 gerilediği, yıllık enflasyonun ise yüzde 66’ya ulaştığı bildirildi. Yönetim ekonomik tablonun ağırlaştığını kabul ederken, halk yeni bir protesto dalgasının başlayabileceğini düşünüyor. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, yaptırımların ülke ekonomisi üzerindeki etkisinin görmezden gelinemeyeceğini, yönetimin bu şartları kabul ederek hareket etmesi gerektiğini ifade etti. İran’ın dini lideri Mücteba Hamaney ise ekonomik sorunların aşılması için “direniş ekonomisi” modelinin benimsenmesi ve yerli üretime daha fazla ağırlık verilmesi gerektiğini savundu.
ABD, Lark Adası’nı vurdu
ABD ordusunun, Hürmüz Boğazı’na deniz mayını taşıyan füzeler fırlatmaya hazırlanan İran’a ait iki füze rampasını hava saldırısıyla vurduğu öne sürüldü. İran basını, Lark Adası çevresinde patlama sesleri duyulduğunu bildirirken duruma ilişkin ayrıntılı bir açıklama yapılmadı. İran Devrim Muhafızları Ordusu, saldırıda sivillerin de aralarında bulunduğu can kayıpları ve yaralılar olduğunu bildirerek, saldırıya karşılık verileceğini açıkladı.
