ABD, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmasından yaklaşık iki ay sonra yüzlerce ticari gemi ve tankerin mahsur kaldığı bir ortamda seyrüsefer güvenliğini sağlamak amacıyla “Özgürlük Projesi” adı altında bir operasyon başlattı. ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı’nda mahsur kalan ve Orta Doğu’daki krizle ilgisi olmayan “tarafsız” ülkelere ait gemilerin boğazdan geçişine yardım etmeye başlayacaklarını açıklaması büyük ses getirirken, bölgede gerilim yeniden tırmandı. Nitekim dün ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Hürmüz Boğazı’ndan ticari gemilerin geçişlerinin sağlanması amacıyla Özgürlük Projesi’ne destek vereceğini ve bu süreçte 15 bin askeri personelin görev aldığını açıkladı.
İran: Ateşkes ihlali
İran ise ABD’nin müdahalesini “ateşkesin ihlali” olarak değerlendireceklerini ilan etti. Yapılan açıklamada, “ABD’nin işgalci ordusunun, Hürmüz Boğazı’na yaklaşmaya veya girmeye kalkması halinde saldırıya uğrayacağı konusunda uyarıyoruz” ifadeleri kullanıldı. Bölgede bulunan gemilere de “koordinasyonsuz geçiş yaparak güvenliklerini tehlikeye atmamaları” çağrısı yapıldı.
‘ABD gemisini vurduk’
Bu açıklamaların ardından dün hem İran’dan hem de ABD’den son durumla ilgili çelişen açıklamalar geldi. İran’dan gelen açıklamada, boğazdan geçmek isteyen bir ABD savaş gemisine, Jask adası yakınlarında füze saldırısı yapıldığı iddia edildi. İran ordu açıklamasında, bir savaş gemisinin boğaza girmesinin engellendiği kaydedildi ancak ayrıntı verilmedi.
CENTCOM yalanladı
CENTCOM’dan yapılan açıklamada ise iddia yalanlandı. Yapılan paylaşımda, “Hiçbir ABD donanma gemisi vurulmadı” denildi. Öte yandan ABD bayraklı iki ticari geminin Hürmüz Boğazı’ndan başarıyla geçtiği ve Basra Körfezi’nde görevlerini yaptıkları bildirildi. Hürmüz’de bulunan BAE’ye ait bir tanker ve Güney Kore’ye ait bir kargo gemisinin ise vurulduğu öğrenildi. Devrim Muhafızları Ordusu’ndan yapılan açıklamada ise ABD bayrağı taşıyan iki ticari geminin boğazdan geçtiği yönündeki iddialar yalanlandı. Daha sonra CENTCOM’dan yapılan bir diğer açıklamada ise İran’ın Hürmüz Boğazı’nda ABD savaş gemileri ile boğazdan geçen ticari gemilere saldırdığını ve buna karşılık İran’a ait 7 botun batırıldığı açıklandı. CENTCOM Komutanı Amiral Brad Cooper, İran’ın ABD ordusunun koruduğu gemilere çok sayıda seyir füzesi, insansız hava aracı ve bazı deniz araçlarıyla saldırı düzenlediğini, söz konusu tehditlerin “tamamının” bertaraf edildiğini söyledi.
Nasıl olacak?
ABD ordusunun Hürmüz’deki gemilere nasıl destek sağlayacağı tam olarak açıklığa kavuşmadı. Axios’a göre ABD Donanması, Hürmüz Boğazı’nda mahsur kalan gemilere doğrudan eşlik etmeyecek. Yetkililer, ABD Donanmasının, “İran tarafından gelecek olası bir saldırıyı önlemek” için bu gemilerin “yakınlarında” olacağını, ticari gemilere, boğazdaki “en iyi” ve “İran ordusunca mayın dizilmemiş” seyrüsefer rotaları hakkında bilgi sağlayacağını ifade etti. Hürmüz’de yaklaşık 20 bin denizcinin ve 2 binin üzerinde geminin mahsur kaldığı belirtiliyor.
Trump: İran’a 24 saat verdimYeryüzünden silerim
ABD Başkanı Donald Trump, İran ile artan Hürmüz Boğazı gerilimine ilişkin son durumu değerlendirdi. Amerikan Fox News kanalına konuşan ABD Başkanı Trump, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilere eşlik eden ABD ordusuna ait gemilere saldırması halinde İran’ın “yeryüzünden silineceğini” savundu. Trump yaptığı bir diğer açıklamasında da “İran’a sadece 24 saat verildi. Ondan sonra dünya, şimdiye kadar görülen en yıkıcı hava saldırılarından birine tanık olabilir” ifadelerini kullandı. ABD Başkanı, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda ise “İran, Özgürlük Projesi ile bağlantılı olarak, Güney Koreli bir kargo gemisi dahil konuyla ilgili olmayan ülkelere bazı saldırılar düzenledi. Biz de 7 küçük tekneyi ya da onların deyimiyle hızlı tekneyi vurduk. Güney Kore’nin artık ABD’ye İran konusunda destek vermesinin zamanı geldi” dedi.
Beyaz Sarayyakınlarında silah sesleri
ABD’nin başkenti Washington’da dün akşam Beyaz Saray yakınlarında silah sesleri duyulurken, güvenlik görevlileri kısa süreliğine alarma geçti. Gizli Servis, Beyaz Saray’ın bahçesindeki muhabirleri tedbir amaçlı olarak brifing odasına toplarken, silah seslerinin duyulmasından bir süre sonra herhangi bir tehdit olmadığı için alarm durumunun kaldırıldığı aktarıldı.
Şüpheler var
Gemi taşımacılığı yapan şirketlerin yöneticileri, yeni ABD planının riski azaltacağına ikna olmuş değiller. Yetkililer, CNN’e verdiği demeçte, “Engelleri kaldırmak için sadece bir taraf değil, her iki tarafın da çabası gerekiyor” dedi.
Körfez’de acil durum
BAE’ye yönelik saldırının ardından Umman, Bahreyn ve Kuveyt’te acil duruma geçildi. Umman’ın kuzeyindeki Buha vilayetine bağlı Tibat bölgesinde bir binaya düzenlenen saldırıda 2 kişinin yaralandığı bildirildi. BAE ve Katar, hava sahasını kapattı.
BAE’de petrol tesisi vuruldu
İran, ABD’nin Hürmüz Boğazı’nı açma girişiminin ardından Birleşik Arap Emirlikleri’nin Fuceyra kentinde bulunan petrol sanayi bölgesine füze ve dron saldırısı düzenledi. Saldırı sonrası tesiste yangın çıktı ve Hindistan uyruklu 3 kişi yaralandı. BAE, hava savunma sistemlerinin devrede olduğunu ve İran’dan gelen 15 füze ve 4 insansız hava aracının engellendiğini açıkladı. İçişleri Bakanlığı ülkeye yönelik muhtemel füze tehditlerine karşı vatandaşların cep telefonlarına uyarı mesajları gönderdi. Ülkede yükseköğretim kurumları 3 gün uzaktan eğitime geçti.
İsrail savaşa hazırlanıyor
İsrail devlet televizyonu KAN’ın haberine göre Tel Aviv yönetimi, ABD ile İran arasındaki ateşkesin çökmesine hazırlık yapıyor. İsrailli bir güvenlik kaynağı, ABD’nin Hürmüz Boğazı’nı açmak üzere başlattığı “operasyonun” planları hakkında İsrail’i bilgilendirdiğini savundu. Üst düzey İsrailli yetkililerin iddiasına göre, İran’ın gemilere ve BAE’ye yönelik saldırıları, “ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik saldırıları yeniden başlatmasına” neden olabilir.
İran ABD’nin son teklifini aldı
İran devlet medyası, son barış teklifine ABD’den yanıt alındığını duyurdu. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD ile yürütülen müzakerelerde alınan son yanıtın uzmanlar tarafından değerlendirme aşamasında
olduğunu belirterek, Tahran’ın görüşmelerde sadece “savaşın durdurulmasını” konuştuğunu söyledi. Bekayi, “İran’ın nihai görüşleri bu sürecin tamamlanmasının ardından ilgili diplomatik kanal üzerinden iletilecektir” dedi.
