Arnavutluk Başbakanı Edi Rama, 11 Eylül 2025’te yapay zekânın oluşturduğu sanal Diella’yı yolsuzlukla mücadele bakanlığına atadığını törenle duyurdu. Rama bir ay sonra dünyanın ilk yapay zekâ bakanı olan Diella’nın 83 çocuğa hamile olduğunu söyledi. Bu espri, Arnavutluk parlamentosundaki 83 milletvekiline birer yapay zekâ asistanı (dijital çocuk) üretileceği anlamına geliyordu. Ancak geleneksel Arnavutluk kıyafeti giyen sanal Diella için gerçek Arnavut aktris Anila Bisha’nın (57) yüzünün ve sesinin izinsiz olarak kullanıldığı ortaya çıktı. 30 yıllık oyunculuk kariyeri boyunca siyasete bulaşmadan sahnede ve ekranda çeşitli kadın karakterleri canlandıran Anila Bisha, yapay zekâ avatarının hükümet tarafından siyasi bir figür olarak izinsiz kullanılmasına isyan ediyor.
Siyasi kavgalara asla karışmak istemeyen ama Diella yüzünden muhalefetin ve muhalif vatandaşların nefretine, sözel saldırılarına hedef olan Anila Bisha, hükümetin elinde oyuncak olan avatarının yok edilmesi için idare mahkemesine başvurdu. Ancak mahkeme talebi reddetti. Oyuncu şimdi insani haklarının ihlali nedeniyle 1 milyon euro (52 milyon TL) tazminat talebiyle yeni bir dava açmaya hazırlanıyor. Arnavutluk’un başkenti Tiran’da yaşayan Bisha, bu davadan da sonuç alamazsa Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne başvuracağını söylerken hükümete “Bana yüzümü ve sesimi geri verin, beni kullanmayın” diye sesleniyor.
OYUNCU NASIL İSTİSMAR EDİLDİ?
Oyuncu Anila Bisha 2025 yılının başlarında, insanların bürokraside yol bulmalarına yardımcı olmak için Arnavutluk çevrimiçi devlet hizmetleri portalında, sanal asistan olarak yüzünü ve sesini kullanmayı kabul etti. Bisha yaptığı anlaşma kapsamında, sohbet robotu için duyarlı ve gerçekçi bir avatar oluşturmak amacıyla saatlerce aralıksız konuştu. Çıkardığı her ses kaydedilmek zorundaydı, böylece Arnavutça’da “Güneş” anlamına gelen “Diella” adlı bot doğdu. Diella, birkaç ay içinde platform üzerinden bir milyon etkileşim kaydetti ve 40 bine yakın belge düzenledi. Ancak bu anlaşma geçen aralık ayında bitti. Buna rağmen Arnavutluk Başbakanı Edi Rama’nın Diella’yı sanal bakan olarak atamasıyla siyasi figür haline gelen Bisha, hükümetin kendisini istismar etmesine tepki gösteriyor.
Askeri yığınağın büyük bedeli...
Vali bile takipte: Modern çağdan uzakta, tam köylü