SERKAN ARMAN / İSTANBUL - Türkiye’nin sıfır atık, döngüsel ekonomi ve karbonsuzlaşma hedeflerinde önemli rol üstlenen atık yönetimi sektörü, artan maliyetler ve mevcut gelir modeli nedeniyle ekonomik sürdürülebilirliğin risk altında olduğu endişesini taşıyor.
Türkiye son yıllarda atık yönetiminde önemli bir altyapı kurdu. 1995’te belediye atıklarının yalnızca yüzde 6.9’u düzenli depolama tesislerine giderken bugün oran yaklaşık yüzde 81’e ulaştı. Ancak atığı ayrıştıran, geri dönüştüren ve enerjiye çeviren tesisler, gelirlerindeki sınırlı artışa karşın yükselen maliyetler ve belediyelerle yaşanan sorunlar nedeniyle zorlandıklarını anlatıyor.
Doğanlar Holding iştiraki Biotrend Enerji sektörün büyük ölçekli oyuncuları arasında. 9 ilde 17 tesisi bulunan Biotrend Enerji, 114.2 MWe kurulu gücüyle atıkları elektriğe dönüştürüyor. Sektörün yaşadığı sorunları ve çözüm önerilerini dinlemek için Biotrend Enerji Yönetim Kurulu Başkanı Canan Özsoy ile bir araya geldik.
Atık tesislerinin yalnızca elektrik üreten ticari yatırımlar olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyleyen Canan Özsoy, sektörün asıl işlevinin atığın bertaraf edilmesi ve çevrenin korunması olduğuna dikkat çekerek, “Metan atmosfere karıştığında karbondioksitten 80 kat fazla ısınmaya yol açıyor. Çöpü kaynağında dönüştürmek iklim kriziyle mücadelenin en temel basamağı” dedi.
Gelir ve gider dengesi
Özsoy’a göre yatırımların başladığı dönemde, yenilenebilir kaynaklardan üretilen elektriğe belirli süre ve fiyat üzerinden alım garantisi sağlayan Yenilenebilir Enerji Kaynakları Destekleme Mekanizması’nın (YEKDEM) döviz bazlı tarifesi gelirleri desteklerken, son yıllarda operasyonel maliyetlerdeki hızlı yükseliş şirket bilançoları üzerindeki baskıyı artırdı.
Özsoy, “Son dönemde gelirlerimiz sınırlı kalırken giderlerimiz katlanarak arttı” dedi. Özsoy belediyelerle yapılan sözleşmelerde taahhüt edilen atık miktarlarının sağlanamaması, yatırım ve saha yükümlülüklerinde yaşanan bazı aksamaların da tesislerin mali yapısını etkilediğini söyledi.
Sektörün 3 talebi var
Kamu kurumlarıyla temaslar yürüttüklerini anlatan Canan Özsoy, sektörün 3 temel önceliğini şöyle sıralıyor:
“Mevcut YEKDEM mekanizmasının sözleşme süreleri boyunca güncel maliyetleri karşılayacak biçimde devam ettirilmesi önemli. Belediyeler ile yatırımcılar arasındaki sözleşmelerin yasal bir çerçeveyle standartlaştırılması ve sahadaki fiili duruma göre revize edilmesi de şart. Ayrıca ileri dönüşüm, biyometan ve plastik geri kazanımı gibi yüksek katma değerli yatırımların hayata geçebilmesi için uluslararası yeşil fonlara erişimde devletimizin garantörlük ve teşvik desteği sağlamasını talep ediyoruz.”
