Dünyanın en önemli deniz taşımacılığı rotalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda Tahran, ABD Başkanı Donald Trump için bir ‘tuzak’ kurdu. İran Devrim Muhafızları, Körfez Boğazı üzerinde 'tam kontrol' sağladıklarını açıklamıştı. Bölgede taşımacılık yapan gemileri 'ateşe vermekle' tehdit eden İran, geçen haftalarda bu önemli enerji geçiş noktasına dair sert mesajlar verdi.
'TRUMP İÇİN ÖLÜM TUZAĞI'
The Telegraph’ın haberine göre, İran'ın 'Hürmüz Boğazı'nı Trump için ölüm planına dönüştürecek' bir planı bulunuyor. Hürmüz Boğazı, dünya petrol ve doğalgaz sevkiyatlarının yaklaşık yüzde 20’sini taşıyor. İran’ın bu hamlesi, çoğu konvansiyonel askeri gücünü kaybetmiş bir rejim açısından çaresiz gibi görünse de, Batı’ya ve bölgeye zarar verebilecek birçok araca sahip olunduğunu gösteriyor.
İran füzeleri ve insansız hava araçlarıyla ticari gemilere yönelik tehditler, Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanmasına yol açtı.
Habere göre bu durum, Vladimir Putin’in Avrupa’ya gaz tedarikini kısıtlayarak Ukrayna’ya destek veren ülkelere uyguladığı enerji savaşını benziyor. Hürmüz Boğazı’nın kapanması, benzer şekilde petrol ve diğer tüketim mallarının maliyetini yükseltme potansiyeline sahip.
İRAN, TRUMP'I TUZAĞA ÇEKEBİLİR
ABD Başkanı Trump, tepki olarak ticari gemilere ABD hükümeti sigorta paketleri sunacağını ve gemilere Hürmüz Boğazı’nda ABD donanma eskortu sağlayacağını açıkladı. Ancak bu adım, İran’ın beklediği şekilde, Trump’ı bir tuzağa çekme potansiyeli taşıyor.
Habere göre Trump, Umman Körfezi’nde İran’a ait 11 savaş gemisinin batırılmasının ardından cesaret bulmuş gibi görünse de, bu hamle onu doğrudan İran’ın kalan tehlikeli silah sistemleriyle karşı karşıya bırakabilir.
'SADECE BİR GEMİ DAHİ VURULSA, TRUMP İÇİN FELAKETE YOL AÇAR'
İsviçre’nin St. Gallen Üniversitesi Orta Doğu uzmanı Andreas Böhm, "ABD eskortu, ticari gemilerdeki saldırı riskini azaltmak için mantıklı görünüyor ve Trump, İran’ın donanmasını etkisiz hale getirdi. Ancak bu durum, ABD güçlerini İran için daha yakın ve hedefi kolay hale getirir. Sadece bir gemi vurulsa ve kurtarma operasyonu gerekse, bu Donald Trump’ın Amerikan politik sahnesindeki imajı açısından felakete yol açar" dedi.
Hürmüz Boğazı, en dar noktasında yalnızca 38 kilometre genişliğinde ve Körfez’i dünya piyasalarına bağlıyor. Kuzeyde İran, güneyde Umman tarafından sınırlandırılan boğaz, Irak, Kuveyt, Bahreyn, Katar, Suudi Arabistan’ın doğu kıyıları ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden çıkan gemilerin enerji piyasalarına ulaşabildiği tek deniz yolu konumunda.
İRAN'IN KOZLARI NELER?
İran donanması, beş gün süren bombardımandan büyük kayıplar vermiş olsa da, Hürmüz Boğazı çevresinde ABD eskortları için tehdidi sürdürebilecek başka unsurlar mevcut. Tahran merkezli Bandar Abbas’ta konuşlanmış 17 denizaltı bulunuyor ve ABD güçleri şimdilik sadece birini etkisiz hale getirdi.
Diğer tehditler arasında İran’ın kısa menzilli füzeleri ve güney kıyısına konuşlanmış insansız hava araçları bulunuyor. Ayrıca Yemen’deki Husi grubu, 2023-2024 yıllarında Gazze’ye destek amacıyla Kızıl Deniz’de gemilere yönelik saldırılar düzenlemişti.
HUSİLER KIZILDENİZ'DE TEHDİT YARATMAYI SÜRDÜRÜYOR
Böhm, “Husiler şu an Hürmüz Boğazı’nda aktif değil; Kızıldeniz’de tehdit yaratmayı sürdürüyorlar. İran’ın uzun vadeli amacı, Hürmüz’ü ABD için bir tür deniz Vietnam’ına çevirmek ve kamuoyunda savaş algısını olumsuz şekillendirmek” dedi.
ABD’nin gemi eskortu operasyonu, yüksek maliyetli ve karmaşık bir lojistik yük oluşturacak. Royal United Services Institute’dan Orta Doğu uzmanı Dan Marks, “Konvoylarla gemi geçişi çok zordur, çok sayıda deniz gücü gerektirir ve maliyeti yüksektir. Ayrıca gemi sahiplerinin operasyonu kabul edip etmeyeceği de belirsiz” değerlendirmesinde bulundu.
HÜRMÜZ BOĞAZI: SAVAŞ BÖLGESİ
Habere göre mevcut gelişmeler, deniz taşımacılığı sektöründe Hürmüz Boğazı’nın “savaş bölgesi” olarak resmen ilan edilmesi yönünde hareketleri hızlandırdı. Uluslararası Taşımacılık İşçileri Federasyonu (ITF) ve bazı gemi işletmeleri, mürettebatın geçişi reddetmesine veya ek tazminat talep etmesine olanak tanıyacak bu adımı desteklemeye hazırlanıyor.
Bununla birlikte sadece gemi mürettebatı risk altında değil. Körfez’deki petrol ve gaz üretim tesisleri de doğrudan saldırılara hedef oldu. Suudi Arabistan’ın Ras Tanura rafinerisi iki kez İran dronlarıyla vuruldu ve üretim durdu. Katar da İran saldırıları nedeniyle LNG üretimini durdurmak zorunda kaldı.
Hürmüz Boğazı’nı kapatmanın uzun vadeli etkileri tarihsel olarak da biliniyor. 1980-1988 İran-Irak Savaşı sırasında benzer bir “tanker savaşı” yaşanmış ve ABD, Kuveyt tankerlere müdahale ederek Boğazı yeniden açmıştı.
Habere göre Trump, bu tarihi örnekten yola çıkarak müdahaleyi göze alıyor. Ancak operasyon hem karmaşık hem maliyetli hem de süresi belirsiz bir çatışmaya yol açabilir. Habere göre dünya ekonomisi, ABD ve müttefikleri için petrol fiyatları ve enerji maliyetlerinde şimdiden etkilerini gösteriyor.
‘TRUMP, KRİZİ ÇÖZEBİLECEK GİBİ GÖRÜNMÜYOR’
İngiliz medyasına göre Hürmüz Boğazı krizine Kızıldeniz’deki Husi tehdidi de eklenince, Trump’ın gemi sigorta ve eskort planının kısa vadede krizi çözmesi olası görünmüyor. Başkan için iki seçenek de kabul edilemez; hareketsizlik küresel ticarette kaosa yol açarken, askeri müdahale ABD’yi daha derin bir çatışmaya sürükleyebilir.
İsrail-İran-ABD savaşı 6. gününde! İran bir ülkeyi daha vurdu
İkinci bomba mescidi vurdu! 'Küçük kızım tamamen yanmıştı, onu sıkıca tuttuğu okul çantasından tanıyabildik'