DUYGU ERDOĞAN -Körfe bölgesindeki savaş ortamı, özellikle kapatılan Hürmüz Boğazı ve artan petrol fiyatları nedeniyle öncelikle gıda ticaretini tehdit etmeye başladı.Gıda arzı kesilmemiş olsa da fiyatlar üzerindeki maliyet baskısı hissedilir hale geliyor. Enerji ticaretinin adeta nabzının attığı Hürmüz Boğazı’nın kapalı olmasıyla petrol akışı da sekteye uğruyor. Bu kritik gelişmenin ticarete konu olan gıda üzerinde yüksek taşıma maliyetleri ve deniz ulaşımındaki aksaklıklarla fiyat artışını beraberinde getireceği endişeleri somut hal alıyor.
‘Doğrudan etkiler’
Uluslararası Un Sanayicileri veHububatçılar Birliği (IAOM) Avrasya Başkanı Eren Günhan Ulusoy,“Hürmüz, küresel enerji ticaretinin en kritik geçitlerinden biridir. ABD Enerji Bilgi İdaresi’ne göre 2024’te bu boğazdan geçen petrol akışı küresel petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20’sine, deniz yoluyla yapılan petrol ticaretinin ise yüzde 25’inden fazlasına karşılık gelmektedir. Ayrıca dünya LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20’si de bu hattı kullanmaktadır.Enerji fiyatlarındaki artış tarım ve gıda sektörünü doğrudan etkiler” diye konuştu.
Sigorta ve navlun...
Dünyada ayrıca ‘gübre’ konusundaki endişelere yönelik de değerlendirme yapan Ulusoy, “Doğal gaz azotlu gübre üretiminin temel girdisidir; akaryakıt fiyatları ise tarımsal üretim, hasat, depolama ve taşımacılık maliyetlerini belirler. Bu nedenle enerji fiyatlarının yükselmesi gübre maliyetlerini artırarak buğday, mısır ve diğer tahıl ürünlerinin üretim maliyetlerine de yansır.Un ve tahıl sektörü açısından bakıldığında risk, buğdayın fiziksel olarak bulunamamasından çok maliyetlerin yükselmesidir. Değirmencilik enerji yoğun bir faaliyettir; elektrik ve doğal gaz fiyatlarındaki artış un üretim maliyetlerini yükseltir. Aynı şekilde navlun ve taşımacılık maliyetlerinin artması, buğday ve tahıl ticaretinin maliyetini artırarak fiyatlara yansıyabilir.Boğazın kapanması deniz taşımacılığını da etkileyebilir. Sigorta ve navlun maliyetlerindeki artış küresel tahıl ticaretinde gecikmelere ve maliyet baskısına yol açabilir. Özellikle enerji ithalatına bağımlı ülkelerde bu durum gıda enflasyonu riskini artırır” dedi.