İsmail ŞAHİN - ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri operasyonları başta Körfez ülkeleri (Bahreyn, Kuveyt, Umman, Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri) olmak üzere hayatı felce uğratırken, küresel ölçekte de petrol ve değerli metellarde yükseliş borsalarda ise kayıplara neden oldu. Ancak herkesin merak ettiği soru bu savaşın hem ABD hem de İran tarafından ne kadar sürdürülebileceği. İranlı yetkililer tarafından Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasıyla dünya petrol arzının yüzde 20’si devre dışı kalmıştı. Savaşta 4. gün sona ererken, Körfez petrolüne bağlımlı ülkeler rezerv kaynaklarını kullanmaya başladı. Ancak Hürmüz’in bir ay kapalı kalması 24 ila 32 milyar dolarlık ek bir maliyet getiriyor. 6 ay kapalı kalmasının dünyaya ek maliyeti ise 250 milyar doları aşıyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik saldırıların 4 hafta sürebileceğine yönelik açıklamada bulunmuştu.
40-210 milyar dolar
İran’ın açıklamaları ise savaşı 6 aydan daha fazla süreceği yönünde. Hürmüz Boğazı’nın kapatıldığını ve geçmeye çalışan herhangi bir geminin saldırıya uğrayacağını açıklayan Devrim Muhafızları Generali İbrahim Cabbar, petrol fiyatlarının daha da yükseleceği mesajını vererek, “Petrol fiyatı 82 dolara çıktı ve daha 200 dolara çıkacak” dedi. Geçtiğimiz cumartesi başlayan savaşın ilk 24 saatinde ABD’nin yaklaşık 700 milyon dolar harcadığı tahmin ediliyor. Ortalama tahminlere göre eğer Trump’ın bahsettiği gibi 4 haftalık bir operasyonun ABD’ye 6-8 milyar dolarlık harcamaya neden olabileceği şeklinde.Savaşın askeri harcamalar ve ekonomik kesintiyle birlikte ABD ekonomisine toplam maliyetinin bir ayda 40-210 milyar dolar aralığında tahmin ediliyor.
Petrolde son 22 gün
Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması ve savaşın uzun süre devam etmesi halinde “Körfez’e bağlı yedi üretici ülke petdrol üretemini de durdurmak zorunnda kalacak. Suudi Arabistan, BAE, Irak, Kuveyt, İran, Katar ve Umman’ın denizdeki petrol hariç yaklaşık 343 milyon varil kara depolama kapasitesi olduğu tahmin ediliyor. Mevcut üretim hızlarıyla bu, yaklaşık 22 günlük üretime denk geliyor.
İlginizi Çekebilir
Uzmanlar MİLLİYET’E değerlendirdi
Savaş ne kadar sürebilir?
İran Araştırmaları Merkezi (İRAM) Uzmanı Oral Toğa: Trump 4-5 haftalık bir kampanya öngörse de gerçek sınırlayıcı faktör saldırı mühimmatı değil savunma önleyicileri.THAAD, SM-3, SM-6 ve PAC-3 gibi üst düzey önleyiciler yoğun çatışmada günler içinde kritik seviyeye düşebilir; 2025 Haziran savaşında sadece THAAD’dan 150’den fazla önleyici harcandı, toplam stok 650’yi bile bulmuyordu. Rubio’nun kendi ifadesiyle İran ayda 100’den fazla füze üretirken ABD ayda ancak 6-7 önleyici üretebiliyor. Yüksek yoğunluklu bombardıman 2-3 hafta sürdürülebilir ancak savunma kapasitesi çok daha erken çöker. Fırlatıcı sayısı 200 civarına düşmüş olsa da İran’ın asıl gücü dağınık yeraltı “füze şehirleri” ve mobil fırlatıcılara dayanan hayatta kalma mimarisi. İran saldırı kapasitesini haftalarca sürdürebilir ama fırlatıcı altyapısını ne kadar koruyabildiği belirleyici olacak. Stok miktarından çok fırlatma altyapısı belirleyici olacak.
Emekli Tümg. Güray Alpar:Savaşın kaderini belirleyecek olan İran’ın güçlü direnme kapasitesini ne kadar sürdüreceğidir. Benim tahminime göre İran’ın şu an saldırıları sürdürecek yaklaşık bir aylık stoku vardır.
Emekli Tümg. Mehmet Okkan: Hesap yapmak için çok erken.İşin kara boyutunda bir iç isyan benzeri tablo üzerinden İran’ı anlaşmaya zorlamak isteyebilirler. ● ASENA YATAĞAN Ankara
20 bin dolarlık İHA’ya 4 milyon $’lık Patriot
Bloomberg’in haberine göre, Tahran yönetiminin dalgalar halinde gerçekleştirdiği kamikaze İHA saldırıları, ABD ve müttefiklerinin savunma hatlarını baskı altına alırken bölgedeki mühimmat stoklarını hızla tüketiyor. Bir adet Şahit-136 (Shahed-136) İHA’nın maliyeti yaklaşık 20.000 dolar iken, onu düşürmek için kullanılan tek bir Patriot füzesinin maliyeti 4 milyon doları buluyor.Bloomberg News tarafından görülen bir iç analize göre, mevcut saldırı hızıyla devam edildiği takdirde Katar’ın elindeki Patriot füze stokları sadece 4 gün yetebilir.
Mühimmatlar bir kaç hafta dayanabilir
ABD’nin savunma stokları kritik kırılganlık noktası. Özellikle Patriot, THAAD ve SM-3 gibi sistemler stok adeti açısından düşük ve üretimi kolay değil. Örneğin THAAD füzelerinden yılda 600 adet üretilebiliyor. Patriyotlarda da yılık üretim kapasitesi 650 adet. ABD’nin savunma sisteminde kullandığı THAAD/PAC-3 füzelerinin yoğun saldırı dalgasına en fazla bir kaç hafta dayanabileceği belirtiliyor. İran’ın her gün 20 balistik füze atması durumunda Patriot stoklarının da 50 gün içinde tükenebileceği ifade ediliyor.