İran’da rejime karşı başlayan büyük halk hareketi devam ederken, rejim güçlerinin sert müdahalesi nedeniyle ölü sayısı her geçen gün artıyor. İnsan Hakları İzleme Örgütü ve Uluslararası Af Örgütü, İran güvenlik güçlerinin protestocuları bastırmak için gerçek mermi ve metal mermi kullandığını doğruladı. ABD yönetiminden ise, acil bir askeri müdahalenin olmayacağı yönünde açıklamalar geldi.
ABD Başkanı Donald Trump, İran’daki “infazların” durdurulduğu bilgisinin kendilerine iletildiğini belirterek, askeri seçeneklerin halen masada olup olmadığına ilişkin, “Sürecin nasıl gelişeceğini izleyip göreceğiz” dedi. Kendilerine bu bilginin nasıl ulaştığı sorusuna yanıt veren Trump, doğrudan bir kaynak belirtmeden söz konusu bilginin güvenilir kaynaklardan geldiğini ve bilginin doğru olup olmadığını yakından takip edeceklerini söyledi.
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt ise, yaptığı açıklamada “Trump, İran rejimine, (göstericilerin) öldürülmeye devam etmesi halinde bunun ciddi sonuçlar doğuracağını bildirdi. Önceki gün gerçekleşmesi beklenen 800 infaz durduruldu. Bu nedenle Başkan ve ekibi, bu durumu yakından takip ediyor ve Başkan için tüm seçenekler masada olmaya devam ediyor” dedi.
Seçenekleri ne?
İran yargı yetkilileri ise 10 Ocak’taki protestolar sırasında gözaltına alınan İrfan Soltani’nin idam cezasına çarptırılmadığını açıkladı. 26 yaşındaki Soltani’nin şu anda Karaj Cezaevi’nde tutulduğunu belirten yetkili, “ülkenin iç güvenliğine karşı komplo kurmak ve rejime karşı propaganda faaliyetlerinde bulunmak” suçlamasıyla yargılandığını söyledi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de Fox News’a yaptığı açıklamada, “ne bugün ne de yarın kimsenin idam edilmeyeceğini” ifade etti.
Bu yaşananların ardından ABD yönetiminin bekle gör politikası izlemesi bekleniyor. New York Times (NYT) gazetesi, ABD’nin İran’a askeri müdahale planları ele alırken, gazeteye konuşan ABD yönetiminden yetkililer, Trump’ın son günlerde komutanları tarafından kendisine sunulan askeri seçenekleri göz ardı etmediğini belirtti. Olası hedefler arasında yeniden İran’ın nükleer programı ve balistik füze sistemlerinin bulunduğunu söyleyen yetkililer, siber saldırı veya güvenlik güçlerine yönelik ölümcül saldırıların düzenlenmesinin ise daha yüksek olasılıkta olduğunu dile getirdi.
Tahran’a bağlı
Yetkililer, Trump’ın askeri seçenek emrinin, Tahran’ın sonraki adımlarına bağlı olduğunu söyledi. ABD’nin uzun menzilli bombardıman uçaklarının, ikincil saldırı ihtimali nedeniyle başta alarma geçirildiğini anlatan yetkililer, dün itibarıyla bunun askıya alındığını dile getirdi. Yetkililer, herhangi bir saldırının henüz değil en az birkaç gün sonra düzenleneceğini ve İran’dan güçlü bir misillemeye yol açabileceğini ifade etti.
ABD istihbaratına göre İran’ın misillemesinin bölgedeki ABD üslerine yönelik olacağını dile getiren yetkililer, Katar’daki üssün yanı sıra Suriye ve Irak’a konuşlu ABD güçlerine de saldırılar düzenlenebileceğini belirtti.
Haberde Trump’ın İran’a karşı saldırı emri vermesi durumunda askeri seçeneklerinin sınırlı olacağı ifade edildi. Nitekim Wall Street Journal (WSJ) gazetesinin mevcut ve eski ABD savunma yetkililerine dayandırdığı haberinde, ABD’nin Karayipler Denizi’ne askeri yığınak yapmasının, İran ile bir çatışma çıkması durumunda ABD Başkanı Donald Trump’ın seçeneklerini sınırlandırdığını iddia etti.
Öte yandan İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz, ABD’nin “İran’ın gölge bankacılık ağlarına karşı önlem” gerekçesiyle aldığı yaptırım kararlarının hemen ardından İran bankası Melli Bank’ı “terör örgütü” olarak tanıyan kararı imzaladı.
‘Ülkeyi terk edin’ tavsiyesi
Avrupa Birliği (AB) üyesi birçok ülke, İran’daki vatandaşlarına ülkeyi terk etmeleri tavsiyesinde bulundu.Almanya, İtalya, İspanya, Portekiz ve Polonya gibi çok sayıda ülke, dışişleri bakanlıkları aracılığıyla yaptıkları açıklamalarda, ekonomik sorunlar nedeniyle başkent Tahran’da 8 Ocak’tan itibaren şiddetlenen protestolardan dolayı vatandaşlarını İran’ı terk etmeye çağırdı.
Türk elçiliğinden Türklere uyarı
Türkiye’nin Tahran Büyükelçiliği, İran’da bulunan Türk vatandaşlarına dikkatli olmaları yönünde çağrıda bulundu. Büyükelçilikten yapılan duyuruda “İran’a seyahat etmeyi planlayan vatandaşlarımızın, son dönemde yaşanan gelişmeleri dikkate alarak hareket etmelerinde; İran’da bulunan vatandaşlarımızın ise güvenlikleri hususunda dikkatli olmalarında yarar görülmektedir” denildi.
‘Pehlevi’nin karşılığı yok’
Trump, İran’da son şahın oğlu muhalif figür Rıza Pehlevi’nin ‘çok hoş göründüğünü’ ancak İran içinde yönetimi devralabilecek bir desteği toplayıp toplayamayacağı konusunda belirsizlik olduğunu söyledi. Trump, “Ülkesinin onun liderliğini kabul edip etmeyeceğini bilmiyorum; ama eğer kabul edeceklerse, bu benim için sorun olmaz” ifadelerini kullanırken, “Ve açıkçası henüz o noktada da değiliz” diye ekledi.